« شقوة » و « شقاوة » ضد سعادت است ، و به معنى فراهم بودن اسباب گرفتارى و مجازات و بلا است ، و به تعبير ديگر شر و آفتى است كه دامان انسان را مىگيرد در حالى كه سعادت به معنى فراهم بودن اسباب نعمت و نيكى است ، و در هر حال هر دو ( شقاوت و سعادت ) چيزى جز نتيجه اعمال و گفتار و نيات ما نمىباشد ، و اعتقاد به اينكه سعادت و شقاوت يك امر ذاتى است كه همراه انسان متولد مىشود پندارى بيش نيست كه بر خلاف دعوت همه انبياء و تلاشهاى همه راهنمايان و معلمان بشر است ، پندارى است كه براى فرار از زير بار مسئوليتها و توجيه اعمال خلاف و تبهكاريها درست شده ، يا براى تفسير موارد ناآگاهيها . بر اين اساس گنهكاران دوزخى صريحا اعتراف مىكنند كه از ناحيه خداوند اتمام حجت شد اما ما به دست خودمان وسائل بدبختيمان را فراهم ساختيم و معترفيم كه قوم گمراهى بوديم . شايد با اين اعترافات مىخواهند جلب رحمت پروردگار كنند لذا بلا فاصله اضافه مىكنند : « پروردگارا ! ما را از اين آتش بيرون ببر » و به دنيا باز گردان تا عمل صالح انجام دهيم ( * ( رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْها ) * ) . « هر گاه بار ديگر برنامه‌هاى سابق را تكرار كرديم ما قطعا ستمگريم » و شايسته عفو تو نخواهيم بود ( * ( فَإِنْ عُدْنا فَإِنَّا ظالِمُونَ ) * ) . آنها اين سخن را در حالى مىگويند كه گويى از اين واقعيت بيخبرند كه سراى آخرت دار جزا است نه عمل ، و باز گشت به دنيا ديگر امكان پذير نيست . به همين دليل با قاطعيت تمام به آنها پاسخ داده « خداوند مىگويد : دور شويد و هم چنان در دوزخ بمانيد ، خاموش شويد و با من سخن مگوييد » ! ( * ( قالَ اخْسَؤُا فِيها وَلا تُكَلِّمُونِ ) * ) .